Garacaoğlan

(XVI - XVII. yüzyıl)

Köroğlu gibi Garacaoğlan da aşık edebiyatımızın açıklıkla bilinemeyenlerindendir. Bugüne kadar, Türk aşık edebiyatında 7-8 tane Garacaoğlan'ın varlığı düşünülürse de, Azerbaycan'da bilinen Garacaoğlan'ın bunlardan hangisi olduğu belli değildir.

Bu durum, Garacaoğlan'ın hayatı hakkında ki bilgileri hep tereddütlü vermemize sebep olmuştur. Azerbaycan sahasındaki Garacaoğlan mahlaslı şiirlerin Anadolu sahasındaki Garacaoğlan şiirleriyle benzerlik göstermesi düşünülmesi gereken bir başka konudur.

İşte bütün bu karışıklıklardan dolayı bizde Garacaoğlan hakkındaki bilgileri hasından aktararak vermek istiyoruz.

Garacaoğlan'ın doğum ve ölüm tarihi belli değildir. Bilinen bir gerçek varsa; o da, Garacaoğlan'ın 16. ve 17. yüzyıldan bu yana sözlü ve yazılı kaynaklarda bilinmesidir.

Azerbaycan sahasında anlatılan Kul Mahmut hikayesinde Garacaoğlan'ın, saz çaldığı, şiir söylediği; bunun üzerine ölen üç kişinin dirildiği anlatılmaktadır. Bu hikayeye göre Garacaoğlan veli tipine meyleden bir aşıktır.

Azerbaycan sahasında Garacaoğlan'ın şiirleri, 8 ve 11'li hece veznine göre söylenmiştir. Dil, Anadolu sahasında olduğu gibi, sadedir.

Not: Bu Garacaoğlan'ın Merdinikli Garacaoğlan ile bir benzerlik gösterdiğini söylemekte yarar var, sözü edilen yüzyıllarda Merdinik yöresi Azerbaycan sahası içindedir.

Bir şiirinde der ki:

Bir yiğit gurbete gitse
Gör başına neler gelir
Merdin-Sılayı andıkça
Yaş gözüne dolar gelir

Merdin: Merdinik anlamındadır hece dolayısıyla kısaltılarak yazılmıştır.